Bağımlılıkla mücadele sürecinde uzmanların 'Boş kalma, zihnini meşgul et' tavsiyesi üzerine hayatımıza kattığımız o yeni ve güzel alışkanlıklar, aslında içlerinde çok sinsi bir tehlike barındırabilir.

Bu tavsiyeye uyarak hayatımıza bağımlılığın yerine koyacağımız "ikame aktiviteler" ekleriz. Yabancı dil öğrenmeye başlarız, vücut geliştirmeye yazılırız, bir şeyler yazarız veya saatlerce ders çalışmaya odaklanırız. Başlangıçta bu uğraşlar zihnimizi temizler, bize nefes aldırır. Ancak bir süre sonra bu masum molalar, sürecin en büyük güvenlik açığına dönüşebilir.

Aracın Amaca Dönüşmesi ve Gizli Kibir

İyileşme aracı olarak başladığımız bu uğraşlar kontrolsüzce tüm günümüze yayıldığında, işin içine yavaş yavaş ego, hırs ve "beğenilme/takdir edilme" arzusu karışır. Artık sadece dil öğrenmiyor, en kusursuz konuşan olmak istiyoruzdur. Sadece sağlığımız için spor yapmıyor, aynadaki en gösterişli vücudu arzuluyoruzdur. Hedef sadece ders çalışmak değil, en yüksek notu alıp herkesi geçme hırsına dönüşmüştür.

Bu hırs devreye girdiğinde, hobi bir "iyileşme aracı" olmaktan çıkar, hayatın "ana amacına" dönüşür. Zihnimiz bütün enerjisini bu yeni takıntıya harcarken, bizi bağımlılıktan koruyan asıl kalkanlarımızı, yani 'koruyucu hekimlik' rutinlerimizi tamamen ihmal etmeye başlarız. Bu rutinler; içsel huzurumuzu sağlayan pratikler (kimisi için namaz/dua, kimisi için meditasyon veya doğada sessizce yürümek), ailemize ve dostlarımıza ayırdığımız vakitler ve zihni dinlendirme süreleridir.

Ani Fren ve "Vakum Etkisi" (Boşluğa Düşüş)

Bu aşırı hırslı ve yüksek tempolu mesai (örneğin günlerce aralıksız ders çalıştıktan sonraki o an) aniden bittiğinde veya yorulduğumuzda, zihnimizde devasa bir boşluk (vakum) oluşur. Günlerdir hırsla ve yüksek heyecanla çalışan beyin, bu ani sessizliği yönetemez. O korkunç boşluk hissini hızlıca doldurmak için de serbest düşüşe geçerek en iyi bildiği, en ucuz ve en hızlı haz kaynağına, yani bağımlılığa (relaps) koşar.

"Demek ki İşe Yaramıyor" Tuzağı (Ya Hep Ya Hiç)

İşte asıl büyük tehlike bu düşüşün hemen sonrasında başlar. İçerideki o sinsi ses fısıldar: "Gördün mü? O kadar ders çalıştın, o kadar spora gittin ama yine düştün. Demek ki hobi edinmek falan işe yaramıyor. Hepsini tamamen bırakmalısın, sen iflah olmazsın." Bu, tamamen sahte bir düşüncedir. Olayı bir salıncak gibi düşünün. Salıncağı bir uca (aşırı odaklanma, saatlerce ara vermeden çalışma, ego ve hırs) ne kadar şiddetli çeker ve orada zorla tutarsanız, bıraktığınızda diğer uca (tükenmişlik, devasa boşluk ve çöküş) çarpma hızı ve yıkıcılığı da o denli büyük olur. Sistemin çökmesi (relaps yaşamanız), o dil öğrenme veya ders çalışma eyleminin "yanlış" olmasından kaynaklanmaz. Çöküşün tek sebebi, hırsınıza yenilip dengeyi kaybetmeniz, yani limitsizce gaza basarken arabanın frenlerini söküp atmanızdır. Tutku harika bir motor yakıtıdır, ancak bir fren pedalı olmadan o motoru er geç patlatır.

Acil Durum Eylemi: Kendi Fren Mekanizmanızı Kurmak

Bu salıncak etkisinden kurtulmak, boşluğa düşmemek ve o faydalı hobilerinizi çöpe atmamak için hayatınıza şu basit kuralı ekleyin:

• Hırsı ve Egoyu Fark Edin: O masum uğraşınız (ders çalışmak, spor yapmak) bir "herkesten iyi olma" veya ne pahasına olursa olsun "bitirme" hırsına dönüştüğü an, zihniniz aşırı ısınmış demektir.
• Fişi Çekin (Frene Basın): Bu hırsı hissettiğiniz saniye, masadan kalkın veya o projeyi derhal kapatın. Oradaki sağlıksız enerji birikimini kesin.
• Merkeze Dönün: Asıl denge merkezlerinize (sizi koruyan manevi rutinlerinize, ailenize, sakinliğe) kesin ve net bir dönüş yapın.

Dengeyi sağlamak, düştüğünüz için o güzel hobiyi tamamen çöpe atmak demek değildir; sadece o hobiye duyduğunuz hırsı dizginlemeyi öğrenmek demektir.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere, sağlıcakla kalınız.